Garniak

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
WSTĘP (można nie czytać, ale ... )

Obsługa turystycznego odbiornika GPS firmy Garmin, nazywanego czasami na naszym Forum "ręczniakiem", bądź - z angielska - "outdoorowcem" jest banalnie prosta gdy ... już się ją pozna

Jednak nie ma co się oszukiwać. Sama obsługa odbiornika jak też zarządzanie danymi, w tym mapami, jest na pewno bardziej skomplikowane niż włączenie telewizora. Dlatego też osoby zaczynające przygodę z odbiornikiem, szczególnie osoby niezbyt biegłe w obsłudze komputera nie powinny zaczynać przygód z odbiornikiem od "pupy strony". Nie ma co się porywać z motyką na słońce. Z czasem wszystko będzie jasne i klarowne, a na początek najlepiej skorzystać z najprostszych metod. Także w zakresie wgrywania map do odbiornika.


------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
MAPY - PODSTAWOWE POJĘCIA (warto przeczytać)

Sprawa z mapami dla Garmina jest naprawdę prosta, niemniej - na początku swojej przygody z ręczniakiem Garmina - warto zapoznać się nie tylko z samym mechanizmem w stylu: "skopiuj plik tu, a tu", ale też z pojęciami, które ułatwią zrozumienie pewnych zagadnień. Na początek drobne wyjaśnienie: czasy kiedy to królowały odbiorniki typu VistaHCX czy 60CSX mamy już za sobą. Dzisiaj (marzec 2015), zakup tego typu odbiornika na rynku pierwotnym jest praktycznie niemożliwy, więc zagadnień związanych z wgrywaniem i zarządzaniem mapami w tego typu odbiornikach nie będę tutaj omawiał. Warto jednak pamiętać, że starsze modele odbiorników Garmina posiadały odmienny mechanizm zarządzania mapami niż ten który znamy z odbiorników będących obecnie w sprzedaży.

Dzisiaj na rynku królują:
* Dakota
* Oregon
* eTrex (20/30)
* 62/64
i właśnie tych odbiorników dotyczy mój tekst. W.wym. modele obsługują zarówno mapy rastrowe jak i wektorowe. No i właśnie ...

* Mapa w ujęciu klasycznym to (za Wikipedią) uogólniony obraz powierzchni Ziemi lub jej części. W naszym przypadku będzie to obraz wyświetlany na ekranie odbiornika GPS.

* Mapa rastrowa (GPS) to - w pewnym sensie - odpowiednik mapy papierowej, zbliżony do klasycznej definicji mapy. Bardzo często jest to wręcz bliźniacza kopia mapy, jaka ukazała się w wersji papierowej. Z technicznego punktu widzenia mapa rastrowa to "obrazek" z georeferencjami. To właśnie dzięki georeferencjom, odbiornik potrafi wyświetlić mapę "we właściwym miejscu", w odpowiedniej lokalizacji. No właśnie: "wyświetlić", bo na tym rola mapy rastrowej w odbiorniku GPS się kończy.

* Mapa wektorowa (GPS). Z punktu widzenia technicznego słowo "mapa" jest tu dość dużym skrótem myślowym, gdyż de facto pod pojęciem mapy wektorowej kryje się zbiór danych z georeferencjami, na który to zbiór składają się punkty oraz linie i obszary opisane punktami. Mapa właściwa, czyli "uogólniony obraz ziemi" powstaje dopiero dzięki oprogramowaniu odbiornika, który potrafi elementy bazy przedstawić na ekranie w odpowiedniej formie graficznej tzn. w postaci obrazu mapy. Mapa wektorowa stanowi kwitesencję odbiornika GPS. To właśnie dzięki mapie wektorowej w odbiorniku będzie możliwe:
* wyszukiwanie punktów (mapy),
* wyszukiwanie adresów,
* automatyczne wyznaczenie trasy po siatce drogowej z możliwością nawigacji "zakręt po zakręcie" (tzw. autorouting), co w konsekwencji zapewni nam wskazanie realnych wartości typu: Dystans do celu" etc.
UWAGA: nie każda mapa wektorowa wspiera wszystkie w.wym. funkcje. Bywają mapy wektorowe, które np. nie wspierają wyszukiwania adresów czy autoroutingu, bądź wspierają go w ograniczonym zakresie.

Odmianą mapy wektorowej jest tzw.
* Mapa bazowa, w którą wyposażony jest każdy ręczniak Garmina, a której rola w zasadzie sprowadza się do tego, by - stosując np. zoom=20-50 km, w miarę szybko przemieścić kursor na nieco większe odległości - powiedzmy z Warszawy w okolice Zakopanego.

* Mapa hybrydowa (GPS) to mapa łącząca cechy mapy rastrowej i wektorowej. Z reguły w takiej sytuacji wiodącym obrazem na ekranie odbiornika będzie obraz mapy rastrowej. Mapa wektorowa będzie pracowała "w tle", zapewniając pełną funkcjonalność - np. autorouting. Mapa hybrydowa może być jednolitym produktem (komercyjne i niezbyt tanie) ale nie musi, bowiem efekt hybrydowy można uzyskać korzystając z dwóch niezależnych map tzn. włączając dla tego samego obszaru zarówno wyświetlanie konkretnej mapy rastrowej, jak też mapy wektorowej.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
WGRYWANIE MAP DO ODBIORNIKA (trzeba przeczytać )

Ponieważ - jak wspomniałem we wstępie - tekst ten adresuję do początkujących, którzy szukają najprostszych rozwiązań, pominę tu sprawę ładowania map do odbiornika za pomocą programu BaseCamp, a wspomnę tylko o wgrywaniu tzw. "gotowców".

* Mapa "gotowiec" - tak potocznie na Garniaku nazywamy mapę w postaci jednolitego, pojedynczego pliku, który metodą: "Kopiuj -> Wklej" można przenieść do odbiornika, bądź na kartę pamięci. Nie ma tu znaczenia fakt, czy jest to mapa rastrowa czy wektorowa. Ważne, by bez żadnych dodatkowych czynności (no może poza rozzipowaniem archiwum), bez używania takiego czy innego softu, mapę można było skopiować na kartę pamięci, bądź do pamięci wewnętrznej odbiornika.

Mapa rastrowa w wersji "gotowiec dla początkujących" to mapa w postaci pliku KMZ, który można nabyć w sklepie Compassu. Plik KMZ kopiujemy na kartę pamięci, bądź do odbiornika. W obu przypadkach kopiujemy go do folderu: \Garmin\CustomMaps WAŻNE: Odbiorniki Garmina posiadają ograniczenie w ilości tzw. "kafelków". Starsze odbiorniki (np. Dakota, 62) posiadają limit 100 kafelków, w nowszych np. w Oregonie 600/650 limit wynosi 500 kafelków. Pojedynczy KMZ Compassu z reguły zbliża się do 100 "kafelków". Z tego wynika, że w starszych odbiornikach możemy skorzystać wyłącznie z 1 "gotowca" Compassu. W nowszych odbiornikach "gotowców" tego typu możemy mieć 5.

Mapa wektorowa w wersji "gotowiec" to mapa w postaci pojedynczego pliku stanowiącego kompletny mapset, na który składa się z reguły wiele plików cząstkowych, które jednak w postaci finalnej stanowią pojedynczy, scalony plik IMG. Taki plik kopiujemy na kartę, bądź do pamięci wewnętrznej odbiornika. W obu przypadkach plik IMG kopiujemy do folderu: \Garmin. Warto jednak - buszując po sieci - pamiętać, że nie wszystkie pliki IMG, zawierające mapy wektorowe w formacie Garmina, są pełnymi, kompletnymi mapsetami.

Wśród gotowców IMG mamy m.in.:

--> Mapy komercyjne, które można zakupić:
* w sklepie internetowym Garmina UWAGA: mapy w wersji Light - bazują na darmowych danych mapowych: OSM
* a także u lokalnych dystrybutorów, przygotowujących mapy z innych niż Garmin źródeł. W Polsce jest to np. PL_Topo przygotowywana przez firmę Azymut - głównie w oparciu o dane mapowe Emapy. Mapa jest rozprowadzana na karcie 16KB. W tym przypadku niczego - poza aktualizacjami nie wgrywamy. Mapa jest już na karcie pamięci.

--> Mapy bezpłatne (freeware'we), w tym przede wszystkim:
* UMP (głównie dla Polski)
* OSM (Polska + UE + cały świat)
W przypadku UMPa mapa "gotowiec" to zzipowany plik gmapsupp.img, a dokładniej któryś z plików - do wyboru
Wybór może nie jest oczywisty, bo mamy kilka map, ale nic nie stoi na przeszkodzie by spróbować i taką i taką.

W przypadku OSM decyzja też nie jest łatwa, gdyż kompilacji map bazująch na OSMie jest sporo. Począwszy od wspomianych wcześniej komercyjnych map z serii Light firmowanych przez Garmina, poprzez moją ulubioną, co prawda nie komercyjną w sensie dosłownym, ale jednak nie bezpłatną, gdyż dostarczaną jako bonus wraz z komercyjną mapą PL_Topo kompilacją "Azymutu", do zupełnie darmowych, których też jest całkiem sporo. W przypadku tych ostatnich, bezpłatnych wersji, jedną z ciekawszych - przynajmniej moim zdaniem - jest wersja Freizeitkarte. Po wejściu na stronę Freizeitkarte wybieramy "Karten" (mapy):
wskazujemy konkretny kraj, bądź wybieramy "Regionen", po czym pobieramy odpowiedni dla danego kraju lub regionu plik "przeznaczony na kartę MikroSD":
Po rozzipowaniu pobranego pliku np. bezpłatnym programem 7zip, otrzymujemy plik IMG, który kopiujemy na kartę pamięci (bądź do odbiornika, jeżeli starczy nam miejsca). W obu przypadkach, mapy IMG kopiujemy do folderu: \Garmin

Inną, popularną kompilacją OSM jest seria "topo": http://garmin.opentopomap.org
Podobnie jak w przypadku OSM z Freizeitkarte , także w wersji opentopo mamy do pobrania zarówno wersję instalacyjną na PC jak też wersję gotowiec - linki "Garmin". Po pobraniu gotowca plik zip należy rozpakować (można użyć wspomnianego wyżej programu 7zip). W efekcie otrzymujemy 2 pliki IMG:
* mapę właściwą
* mapę z warstwicami
Oba pliki IMG kopiujujemy na kartę do folderu Garmin. UWAGA: pliki IMG opentopo posiadają specyficzne nazwy, zamiast standardowej gmapsupp. W przypadku odbiorników obecnie dostępnych na rynku, odbiorników obsługujących dowolne nazwy plików, nie ma to znaczenia. Odbiornik odczyta te pliki bez problemu, a zaletą tego stanu rzeczy jest łatwiejsze zarządzanie mapami.

I to - dla tych, którzy zaczynają "od zera" - byłoby na początek tyle.

AKTUALIZACJA OPROGRAMOWANIA-Firmware'u odbiornika turystycznego

* Firmware - w skrócie FW Stanowiące spójną całość, wewnętrzne oprogramowanie odbiornika, obejmujące zarówno system operacyjny jak też aplikacje, w tym aplikacje mapowo - nawigacyjne. Firmware jest oprogramowaniem unikatowym, dedykowanym dla konkretnego modelu odbiornika. W przeciwieństwie do urządzeń opartych na "otwartych" systemach operacyjnych takich jak Android, iOS, WindowsPhone, do odbiorników Garmina pracujących pod kontrolą firmware, nie można wgrywać dodatkowego, niezależnego softu, w tym aplikacji mapowo-nawigacyjnych innych producentów.

Pytanie: "Czy warto aktualizwoać FW"?
Odpowiedź będzie nieco filozoficzna: Co prawda na wprowadzanie nowych funkcji w odbiorniku raczej bym nie liczył (chociaż i takie rzeczy czasami mają miejsce), ale prawdą jest że nowsza wersja FW jest z reguły stabilniejsza niż wersja poprzednia oraz posiada mniejszą ilość bugów/błędów niż wersja poprzednia, a więc ... warto. Oczywiście Garminowi przytrafiają się też wpadki, tak więc - szczególnie przed jakimś ważnym wypadem w plener - nie ma się co spieszyć z wgrywaniem FW, które ukazało się dosłownie dzień wcześniej (szczególnie dotyczy to tzw. "wersji beta"- wersji testowych). Niemniej co do zasady im nowszy FW tym lepiej.

Aktualizację FW - wykonujemy przy wykorzystaniu oprogramowania Garmin Express. W tym przypadku aktualizacja w zasadzie wykonuje się "sama". Garmin Express ściąga z serwera Garmina stosowny plik, zmienia jego nazwę, kopiuje go do odbiornika i ... tyle. Po odłączeniu odbiornika od PCta i jego (odbiornika) ponownym uruchomieniu nastąpi instalacja nowego FW z wcześniej skopiowanego przez Expressa pliku.

Czasami bywają jednak pewne kłopoty z Garmin Expressem czy serwerami Garmina. Bywa też że - z takich czy innych powodów - chcemy zainstalować starszą wersję oprogramowania. W takiej sytuacji korzystamy z metody "ręcznej":
Większość FW (z podziałem na poszczególne typu odbiorników) można znaleźć u Perrego: http://www.gawisp.com/perry
Alternatywą jest strona naszego kolegi: http://www.gmaptool.eu/pl/content/recent-updates

1. Odnajdujemy i pobieramy interesujący nas numerek wersji
2. Zmieniamy nazwę pliku na gupdate (rozszerzenie bez zmian: gcd)
3. Kopiujemy gupdate do folderu Garmin odbiornika
4. Odłączamy odbiornik (bezpieczne odłączanie)
5. Przy następnym uruchomieniu odbiornika rozpocznie się proces aktualizacji, a więc warto pamiętać o tym, by baterie nie były zbytnio rozładowane.

DEM, DANE WYSOKOŚCIOWE, PROFILE ŚLADÓW wygenerowanych w BasCamp

UWAGA: W tekście występują pojęcia: "trasa" i "ślad". Nie wdając się w szczegóły, zwracam uwagę, że każde z nich oznacza coś innego nie tylko w BaseCamp, ale też inaczej zachowuje się w odbiorniku.

________________________
Może niezbyt częstym, ale jednak powtarzającym się problemem na który trafiają początkujący użytkownicy Garmina jest taka oto sytuacja:

Mam problem podczas tworzenia trasy/sladu w BaseCamp - brak jest profilu wysokosciowego stworzonej trasy. Korzystam z mapy OSMapa_PL-Ogonki.

Odpowiedź jest prosta:

Zachu pisze: Brakuje danych DEM.

Otóż to. Dane wysokościowe w śladzie wygenerowanym w BaseCamp biorą się z mapy zawierającej DEM, których to danych co do zasady (są wyjątki) nie zawierają mapy niekomercyjne w tym: OSM czy UMP. Ba! Nawet niektóre mapy komercyjne takich danych nie zawierają. Jakie mamy rozwiązanie tego problemu? Otóż musimy zainstalować w systemie mapę obejmującą odpowiedni region i oczywiście zawierającą dane DEM. Najlepiej byłoby skorzystać z oryginalnej garminowskiej mapy Recreational Europe, bądź europejskiej mapy DEM z NUVIego. W obu tych przypadkach mamy jednak do czynienia z drobnymi problemami licencyjnymi, na dodatek wymagane jest też użycie dodatkowych narzędzi i w efekcie robi się z tego "temat rzeka". Dlatego dla początkujących mam prostsze rozwiązanie. Skorzystanie z "pustej" mapy DEM obejmującej obszar Polski oraz niemały kawałek Czech i Słowacji oraz zachodniej Ukrainy.

Mapa DEM_50 jest dostępna tu: http://gpsmaniak.com/Download/DEM_50.7z
* Plik rozzipowujemy (programem 7z) w jakimś "gpsowym" folderze.
* Powinien pojawić się folder DEM_50, a w nim m.in. plik install.bat. Klikamy, potwierdzamy i już (UWAGA: W nowszych systemach Windows należy plik instalacyjny kliknąć prawym przyciskiem myszy i wybrać opcję: "Uruchom jako administrator")

Jak korzystać z mapy? Otóż mamy zasadniczo 2 rodzaje przygotowywania śladów GPX:
1. Klikamy punkt po punkcie na tle mapy rastrowej (KMZ/JNX)
2. Korzystamy z routowalnej mapy wektorowej przygotowując "Trasę", którą potem przekształcamy na "Ślad"

W pierwszym przypadki sprawa jest banalnie prosta. Jako wektorowy podkład ustawiamy mapę DEM_50, tak jak na ilustracji:
Dzięki temu dane wysokościowe DEM są od razu dostępne. Tak więc podczas stawiania (kilkania) kolejnych punktów śladu, BaseCamp od razu przypisuje im wysokość, w efekcie otrzymamy wykres wysokości zarówno w BaseCamp jak też w odbiorniku/zegarku.

W drugim przypadku sytuacja jest nieco inna, bowiem BasCamp nie umożliwia włączenia 2-óch map wektorowych jednocześnie, a ponieważ chcemy skorzystać z routingu na mapie nie posiadającej danych DEM (jeżeli routowalna mapa posiada dane DEM - omawiany tu problem w ogóle nie występuje) nie możemy mieć równocześnie aktywnej mapy DEM_50. W efekcie ślad uzyskany z konwersji trasy przygotowanej z wykorzystaniem takiej mapy, będzie pozbawiony danych wysokościowych.

UWAGA: Jeżeli wykorzystując routing, zaprojektujemy trasę na mapie posiadającej warstwice, w BaseCamp będzie można zobaczyć profil wysokości, co może być dość mylące, bowiem podczas konwersji trasy na ślad (na tle tej samej mapy) okaże się, że danych wysokościowych brak:
W takiej sytuacji przed konwersją trasy na ślad można przełączyć mapę pierwotną (routowalną) na mapę DEM, wówczas podczas konwersji BaseCamp powinien zaimportować dane wysokościowe do śladu.
Jest też inna możliwość: przekonwertowany z trasy gotowy już ślad można "zasilić" danymi wysokościowymi:
* wskazujemy ślad
* klikamy stosowną opcję:
i już. Tą samą metodą zasilamy danymi wysokościowymi ślady uzyskane z tras wygenerowanych z użyciem routingu na mapach pozbawionych warstwic.